12 Kwi

PROJEKT I CHANGE W OPINII P. MARIUSZA WIDAWSKIEGO

Filmowe spotkania

Jednym z działań  projektu był „filmowy tryptyk” zatytułowany „Inny”. Na to wydarzenie, którego przewodnim motywem tematycznym były słowa wybitnego polskiego reportażysty Ryszarda Kapuścińskiego: „Świat to wielka wieża Babel. Jedna wieża, w której Bóg pomieszał nie tylko języki, ale także kulturę i obyczaje, namiętności i interesy, i której mieszkańcem uczynił ambiwalentną istotę łączącą w sobie Ja i nie-Ja, siebie i Innego, swojego i obcego”, zaczerpnięte ze zbioru wykładów zatytułowanych Ten Inny”, składały się trzy „filmowe lekcje” . Wybór powyższego cytatu stanowił egzemplifikację triady „Swój – Inny – Obcy” wyrażającej cykl spotkań z filmem w tuchowskim kinie „Promień”, przygotowanych i przeprowadzonych przez Agnieszkę Grzegórzek-Zając i Mariusza Widawskiego – edukatorów filmowych i liderów „Filmoteki Szkolnej” w województwie małopolskim.

 

Pierwsze ze spotkań, które odbyło się 13 grudnia 2016 roku, poświęcone było rozważaniom o odmienności i wielokulturowości. „…ten Inny, to jednak jest ktoś” – słowa Ryszarda Kapuścińskiego stały się inspiracją do stawiania pytań o „inność/odmienność” Innego i poszukiwania na nie odpowiedzi z perspektyw: semantycznej, filozoficznej, antropologicznej,  historycznej i socjologicznej. To w tym momencie pojawiła się konieczność odniesienia się do wielokulturowości i edukacji międzykulturowej wynikającej ze spotkania z Innym.

Tekstem filmowym, który za pośrednictwem kodu audiowizualnego ilustrował powyższe zagadnienia, był film z roku 2011 zatytułowany „Cygan”, powstały w koprodukcji czesko-słowackiej, a wyreżyserowany przez Martina Šulíka, film, który zobaczyli uczestnicy tego spotkania. Jest to filmowa opowieść o słowackich Romach pokazująca proces ich stygmatyzacji i alienacji wynikające z ich inności i odmienności. Ludzie w kartonowych domach, ludzie pozostawieni sami sobie, wreszcie ludzie bez żadnych perspektyw, które zmieniłyby ich los.

 

„Turcja –  kraj/przestrzeń spotkania/zderzenia/współistnienia kultur i cywilizacji” – był wiodącym zagadnieniem kolejnego spotkania z filmem (19 września 2017 roku) w gościnnym kinie „Promień” w Tuchowie. W pierwszej części tego wydarzenia jego uczestnicy zostali zapoznani z Turcją – krajem położonym na styku dwóch kontynentów, co warunkuje rozwój: historyczny, polityczno-społeczny, a także kulturalny i kulturowy tegoż państwa. Szczególnie zaakcentowano pozycję, miejsce i rolę kobiety w Turcji wobec państwa, lokalnej społeczności, rodziny i w końcu mężczyzny. Ten ostatni wątek stał się asumptem do zaproszenia słuchaczy do obejrzenia filmu „Mustang” (2015), wyreżyserowanego przez Turczynkę – Deniz Gamze Ergüven, który w sposób szczególny ilustrował problem traktowania tureckich dziewcząt wynikający z „przemocy tradycji w tradycji”. Zniewolenie dziewcząt, traktowanie ich podmiotowo, negacja ich pragnień wynikały z faktu, że były… tylko dziewczętami, kobietami.

 

Ostatnie spotkanie w ramach filmowego tryptyku odbyło się 28 listopada 2017 roku i było intelektualnym i kulturowym poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie: Żydzi – obcy wśród swoich, czy swoi wśród obcych? Zgromadzeni w sali kinowej Domu Kultury w Tuchowie  wysłuchali refleksji na temat historii narodu żydowskiego (w tym historii Żydów w Polsce), jego kultury, religii, tradycji i zwyczajów. Prelekcja ta stanowiła przyczynek do przypomnienia najtragiczniejszego momentu historii narodu żydowskiego, jakim był holocaust dokonany przez nazistowskie Niemcy na ziemiach polskich okupowanych przez hitlerowców. W tym miejscu przywołano trzy figury Zagłady: Ofiary – Sprawcy – Świadkowie. Filmową egzemplifikację przedmiotowej problematyki stanowił tekst filmowy Michała Szczerbica „Sprawiedliwy” (2016 rok), w którym reżyser przywołał własne doświadczenia i przeżycia , kiedy jako dziecko był świadkiem ratowania Żydów przez Polaków. I ta heroiczna postawa części polskiego społeczeństwa w czasach okupacji niemieckiej wobec Innych – Żydów jest głównym motywem tematycznym tegoż obrazu filmowego.

 

Film jako tekst kultury i jako dzieło sztuki był efektywnym, bo efektownym w odbiorze narzędziem edukacyjnym, który pozwolił zgromadzonym tak licznie w sali kina „Promień” w Tuchowie poznać i zgłębić, a przede wszystkim zrozumieć istotę Inności i Innego, którym w każdej chwili może stać się każdym z nas.

 

 

Ocena projektu

Przedmiotowy projekt jest, w naszym przekonaniu, wartością edukacyjną, w tym dydaktyczną, ale przede wszystkim wychowawczą. Dzięki różnorodnym działaniom podejmowanym podczas jego realizacji młodzież tuchowskiego liceum mogła w sposób niezwykle atrakcyjny, mądry i  niebanalny spotkać się z Innym, doświadczyć osobiście Inności, a przez to stać tolerancyjnym i  otwartym na drugiego człowieka, na jego odmienność i w konsekwencji tę odmienność zaakceptować lub chociaż próbować ją zrozumieć. Zapewne w dla wielu uczestników projektowych przedsięwzięć ten czas, na pewno pełen emocji i przeżyć, był także intelektualnym doświadczeniem wiedzy o człowieku, o ludziach, którzy, choć żyją w innych przestrzeniach geograficznych, kulturowych, społecznych, czy politycznych, to mają te same lub podobne sobie marzenia, pragnienia, bo wszyscy są ludźmi, którzy, choć różnią się od siebie, jak pisała polska noblistka, „jak dwie krople wody”, to mają „tak samo i to samo”.